Spora część kaliszan słyszała o bitwie pod Kaliszem z 1706 roku. O ile jednak mniej osób pamięta pojedynek Wielkiej Armii Napoleona z armią rosyjską na przedpolach naszego grodu w 1813 roku. 13 lutego będziemy obchodzić jej 199 rocznicę. Jak do niej doszło i jaki był jej wynik i znaczenie? W roku 1812 Wielka Armia Napoleona, sprzymierzona z wieloma narodami ówczesnej Europy, w tym z Polakami, wyruszyła na podbój Rosji.

Jednakże nie udało się jej powalić na kolana tego wielkiego i potężnego kraju. Przełom 1812/1813 roku, to czas odwrotu i próba odtworzenia frontu. Napoleon miał jeszcze nadzieję na swoje 5 minut. Kalisz był wtedy jednym z ośrodków rekrutacyjnych dla francuskiej armii, celem jej odbudowy. Polacy ciągle stali przy ramieniu swych francuskich przyjaciół, którzy dali im namiastkę wolności w postaci Księstwa Warszawskiego. Z innymi narodami było różnie, niektóre przechodziły na stronę rosyjską. Sama bitwa rozegrała się w nocy z 12/13 lutego 1813 roku. Naprzeciwko siebie stanęły armie: rosyjska pod dowództwem gen. Ferdinanda von Wintzingerode i saska, nieznacznie wzmocniona Polakami z oddziałów księcia Poniatowskiego i Francuzami, pod dowództwem gen. Jeana Louisa Reyniera. Wojska rosyjskie liczyły ponad 15 tysięcy żołnierzy, natomiast napoleońskie ponad 12 tys. Armia napoleońska będąca w ciągłym odwrocie, zajęła rozproszone stanowiska na dużej przestrzeni wokół Kalisza, od Pawłówka po Tyniec. Efektem było to, że poszczególne oddziały Wielkiej Armii, walczyły w odosobnieniu od siebie, bez jakiejkolwiek synchronizacji. Atak rosyjski rozpoczął się po linii Stawiszyn-Kokanin. To na przedpolach Kokanina właśnie rozpoczął się pierwszy etap bitwy (pomijając potyczki koło Stawiszyna). Następnie rozpoczęła się obrona Pawłówka przez korpus saski (Wielka Armia). Poważne walki rozgorzały o podkaliski Tyniec. Bitwa zakończyła się klęską wojsk Napoleona. Warto wspomnieć, iż wzięło w niej niewielu Polaków. Polegli żołnierze armii francuskiej chowani byli m.in. na obrzeżach cmentarzy kaliskich, które znajdują się przy dzisiejszej rogatce (Górnośląska). W czasie zaboru rosyjskiego zostały ich groby całkowicie zniszczone. Na lokalnych forach internetowych możemy znaleźć informacje o legendzie związanej z powyższą bitwą, mówiącą o zatopionym wozie pełnym skarbów, należącym do wojsk napoleońskich, pod Kaliszem w Prośnie lub Swędrni. Istnieją nawet mapki sugerujące miejsce zatopienia owego wozu. Bitwa pod Kaliszem z 13 lutego 1813 roku, jest bitwą raczej zapomnianą. Świadczy choćby o tym fakt, iż w kultowym dziele o historii naszego miasta: „Osiemnaście wieków Kalisza” t. 3, bitwie z 1706 roku poświęcony jest cały rozdział, natomiast o podkaliskich walkach 1813 roku, zaledwie niewielka wzmianka. A przecież w bitwie wzięło udział po obu walczących stronach, około 28 tysięcy żołnierzy (w bitwie z 1706 roku około 50 tys.). Nie była to więc mała, nic nie znacząca potyczka. Bitwa pod Kaliszem 1813 roku, była ostatnią bitwą epoki napoleońskiej na ziemiach Polski.

Zatopiony wóz ze skarbem, 1813 rok.jpg