„Kaliska linia Maginota” to określenie potoczne „Przedmościa Kalisz”, czyli 18 (17?) żelbetonowych schronów w zachodniej i południowo-zachodniej części naszego miasta, wybudowanych latem 1939 roku. W latach 20-tych i 30-tych XX wieku, polski Sztab Główny, analizując hipotetyczną przyszłą wojnę z Niemcami, stawiał na to, iż Wielkopolska będzie pierwszym, głównym terenem batalii. To przez nasz region spodziewano się głównego uderzenia niemieckiego, które miało iść po linii Kalisz-Łódź-Warszawa.

Oczywiście w ostatnich dniach pokoju, wywiad polski miał pełną jasność, co do zamiarów Wehrmachtu i mylności tych założeń. Nie miało to już wtedy większego znaczenia dla naszych przygotowań do obrony. Generał Kutrzeba, późniejszy dowódca Armii Poznań, na początku 1938 roku, opracował plan budowy umocnień i obrony Wielkopolski. Plan ten, przewidziany był w realizacji na 3 lata i miliardy zł kosztów. Zarówno pierwsze, jak i drugie odpadało. Nie było na to czasu i pieniędzy. Postanowiono budować umocnienia na przedmościach: Kalisz, Koło, Poznań. Kalisz- miasto w 1939 roku 85 tysięczne, bezpośrednio zagrożone inwazją hitlerowską, dość mocno zaczęło się przygotowywać do obrony. Oficjalny rozkaz do budowy umocnień wokół Kalisza wydano 24 czerwca. Prace wykonywano w lipcu i sierpniu, w lipcu na terenach państwowych, w sierpniu na terenach prywatnych (przykładowo pola rolnicze). Nasza 25 Dywizja Piechoty, posiadająca najliczniejsze oddziały inżynieryjno-saperskie w całej Armii Poznań, budowała umocnienia w Kaliszu, Brudzewku i Kole. Pomagała lokalna ludność i bezrobotni opłacani z funduszu pracy (praktykowane w całym kraju). Przykładowo na mocy uchwał Rady Miasta Kalisza z 18 sierpnia, 20 sierpnia robotnicy kaliskich fabryk pod hasłem:” Samorzutnie tworzymy linię >Maginota<”, z zarządem przykładowo fabryki pluszu i aksamitu, brali udział w budowie kaliskich umocnień. Gros schronów wybudowano w dniach 10-31 sierpnia. Wybudowano ogółem 37 schronów ( 19 żelbetonowych, 18 drewnianych), postawiono zasieki o długości 11 km, wykopano rów przeciwpancerny o długości 11 km. Wybuch wojny przerwał te prace, schrony miały jeszcze mokry beton i z reguły nie były obsypane jeszcze ziemią. Przez pierwsze 3 dni września, próbowano dokańczać te prace.

Kaliskie schrony noszą nazwę jedno i dwu-tradytorowych (typ A i B). Schron jedno-tradytorowy (jedno stanowisko na ckm) miały być wytrzymałe na liczny ostrzał dział 75 mm i pojedyncze 105 mm, natomiast dwu-tradytorowe (dwa stanowiska na ckm), miały przewidzianą wytrzymałość na duży ostrzał kalibru 105 mm i sporadyczny 155 mm.

Kaliskie schrony nie zostały wykorzystane bojowo, z racji tego, że główne niemieckie uderzenie ominęło Kalisz. Obecnie z 19 wybudowanych przed wojną sztuk, przetrwało 18 lub 17. Schrony przy trasie numer 25 są zagrożone zniszczeniem, ponieważ jest to teren inwestycyjny. Nie są wciągnięte do rejestru zabytków. Pamiątki przeszłości, nie są dziś potrzebne naszemu miastu.

Część zdjęć pochodzi ze strony www.schrony.prv.pl , a część ze zbiorów autora.